Tuzilishi
I, he, she, it bilan was, you, we, they bilan were ishlatiladi, fe'lga esa -ing qo'shiladi. Inkorda wasn't / weren't, savolda was/were gap boshiga chiqadi. -ing imlosi Present Continuous dagi kabi: make → making, run → running.
| Gap turi | Tuzilishi | Misol |
|---|---|---|
| Darak | I / he / she / it + was + -ing | She was reading. |
| Darak | you / we / they + were + -ing | They were playing. |
| Inkor | wasn't / weren't + -ing | I wasn't sleeping. |
| Savol | Was / Were + ega + -ing? | Were you working? |
- At 9 o'clock last night I was doing my homework. — Kecha kechqurun soat 9 da men uy vazifamni qilayotgan edim.
- We weren't watching TV at that time. — U paytda biz televizor ko'rmayotgan edik.
- What were you doing at 7 yesterday? — Kecha soat 7 da nima qilayotgan edingiz?
- Was he driving when you called him? — Siz qo'ng'iroq qilganda u mashina haydayotgan edimi?
Qachon ishlatiladi
Muhim g'oya: Past Continuous ishning tugaganini emas, shu paytda jarayonda ekanligini aytadi. Natijani emas, jarayonni ko'rsatadi. O'zbek tilida «nima qilayotgan edi» deb savol berishingiz mumkin bo'lsa, odatda Past Continuous kerak.
Ba'zan vaqt ko'rsatkichi yordam beradi, shuning uchun gapdagi so'zlarga e'tibor bering: at 8 o'clock yesterday, at that moment, all evening, the whole morning, this time last year. Bu iboralar ishning shu vaqt davomida davom etganini ko'rsatadi. Savol berishda ham shu zamon qulay: What were you doing when I called? Bu savol suhbatda juda tabiiy eshitiladi va o'tmishdagi holatni so'rash uchun mos.
- O'tmishning aniq paytida davom etayotgan ish: At 6 pm yesterday, I was cooking.
- Ikki ish bir vaqtda davom etgan: While Dilnoza was studying, her brother was playing games.
- Fon yaratish uchun, voqeadan oldingi manzara: It was raining and people were hurrying home.
- Uzilgan ish: I was walking home when it started to rain.
- This time last year I was living in Tashkent. — O'tgan yil shu paytda men Toshkentda yashayotgan edim.
- She was studying all evening. — U butun oqshom o'qidi (butun oqshom o'qish bilan band edi).
Past Simple bilan farqi
Past Simple tugagan, qisqa yoki to'liq voqeani aytadi. Past Continuous esa davom etgan fonni. Ikki zamon ko'pincha bitta gapda birga keladi: uzoq davom etgan ish Past Continuous da, uni uzgan qisqa voqea Past Simple da.
| Past Simple | Past Continuous |
|---|---|
| Tugagan voqea: I cooked dinner. | Jarayon: I was cooking dinner. |
| Birin-ketin voqealar: He came in, sat down and smiled. | Bir vaqtdagi jarayonlar: He was sitting and smiling. |
| Qisqa voqea: The phone rang. | Fon: I was sleeping when the phone rang. |
- I was having a shower when the phone rang. — Men cho'milayotgan edim, telefon jiringladi.
- I cooked dinner. (It's ready now.) — Men kechki ovqat tayyorladim. (Endi tayyor.)
When va while
While «davomida, ...gan paytda» ma'nosini beradi va davom etayotgan ish bilan keladi: While I was walking, I saw an old friend. When esa qisqa voqea bilan keladi, uzilish paytini ko'rsatadi: I was walking when I saw an old friend.
Ikki jarayon bir vaqtda bo'lsa, while ikkala qismda ham Past Continuous: While she was cooking, he was setting the table.
- While we were waiting, it started to snow. — Biz kutayotganimizda qor yog'a boshladi.
- The students were talking when the teacher walked in. — O'qituvchi kirib kelganda talabalar gaplashayotgan edi.
Hikoyada ishlatilishi
Hikoya yozganda yoki voqeani og'zaki aytib berganda Past Continuous manzarani chizadi: avval fonni (ob-havo, kim nima qilayotgani) bu zamonda aytasiz, keyin esa voqealarni Past Simple da birin-ketin aytasiz. Shu usul hikoyani jonli qiladi va IELTS Speaking dagi o'tmish haqidagi javoblarda ham yordam beradi.
Masalan, «Soat 5 edi, ko'cha gavjum edi, odamlar uyga shoshilayotgan edi. Men to'xtadim va do'stimni ko'rdim.» Bunda birinchi qism Past Continuous, ikkinchisi Past Simple.
- It was getting dark and the wind was blowing. Suddenly, I heard a noise. — Qorong'i tushayotgan edi va shamol esardi. Birdan shovqin eshitdim.
- I was crossing the street when a bike nearly hit me. — Ko'chadan o'tayotgan edim, velosiped meni urib ketishiga oz qoldi.
Qaysi fe'llar bilan ishlatilmaydi
Holat va his bildiruvchi fe'llar (know, like, love, want, need, believe, understand) Past Continuous da deyarli ishlatilmaydi. «I was knowing» emas, I knew. Bunday fe'llar Past Simple da turadi.
O'zbek tilida so'zlashuvchilar uchun tipik xatolar
- Was/were ni unutish: «I cooking» yoki «She reading» xato. Kerak: I was cooking, She was reading.
- Was va were ni adashtirish: «They was playing», «I were sleeping» xato.
- Past Continuous ni natija uchun ishlatish: «Yesterday I was writing three letters» natijani bildirsa noto'g'ri, to'g'risi I wrote three letters.
- While dan keyin Past Simple qo'yish: odatda while + Past Continuous aytiladi.
- Holat fe'llariga -ing qo'shish: «I was wanting a coffee» emas, I wanted a coffee.
- O'zbekcha «ishlayotgan edi» va «ishladi» farqini tushirib qoldirish: bu ikki shakl ingliz tilida ikki zamon.