IELTS Reading True/False/Not Given savollari qanday yechiladi

True/False/Not Given savolida matn bilan gapni solishtirasiz. Gap matnga mos kelsa — True, matnga zid bo‘lsa — False, matnda bu haqda hech narsa aytilmagan bo‘lsa — Not Given. Muhimi: javob faqat matnga asoslanadi, sizning bilimingizga emas.

Asosiy qiyinchilik False va Not Given o‘rtasidagi farq. Quyidagi usul sizga har savolga bir xil tartibda yondashishga yordam beradi. Tez natija va’da qilmaymiz, lekin mashq bilan xato kamayadi.

Uch javobning farqi

Javob	Qachon
True	Matn gapni tasdiqlaydi yoki boshqacha so‘z bilan aynan shuni aytadi
False	Matn gapga zid narsani aytadi
Not Given	Matn gapni tasdiqlamaydi ham, inkor ham qilmaydi: ma’lumot yo‘q

Qisqa misol. Matn: The museum opens at 9 a.m. and closes at 5 p.m.

• The museum opens in the morning. — True (9 a.m. ertalab).
• The museum closes at 7 p.m. — False (matnda 5 p.m.).
• The museum has a café. — Not Given (kafe haqida hech narsa yo‘q).

5 bosqichli usul

1. Gapni diqqat bilan o‘qing va kalit so‘zlarni belgilang. Ism, son, sana, aniq predmetlar eng ishonchli kalit so‘zlar.
2. Matndan o‘sha joyni toping. Savollar odatda matnda ketma-ket keladi: 1-savol 1-qismda, 2-savol undan keyin. Bu vaqtni tejaydi.
3. O‘sha joyni to‘liq o‘qing. Faqat kalit so‘zni emas, atrofdagi gaplarni ham o‘qing va ma’noni tushuning.
4. Ma’noni solishtiring. Mos kelsa — True. Zid bo‘lsa — False. Aniq javob topilmasa — keyingi bosqich.
5. Not Given ni tekshiring. Savol mavzusi matnda bor, lekin aynan shu tafsilot yo‘qmi? Unda Not Given.

Matn va gapdagi so‘zlar odatda sinonim bilan almashtiriladi. Masalan, gapda increase, matnda rise. Shuning uchun kalit so‘z topilmasa ham, ma’no bo‘yicha izlang. Sinonimlarni mustahkamlash uchun 30 kunlik tayyorgarlik rejasidagi lug‘at bosqichiga qarang.

False va Not Given ni qanday farqlash

Savol shunday: “Matn gapga qarshi gapiryaptimi yoki shunchaki jim turibdimi?”

Matn: Most students in the survey preferred online classes.

• Few students preferred online classes. — False. “Most” va “few” o‘zaro zid.
• Students preferred online classes because they were cheaper. — Not Given. Sabab haqida matnda gap yo‘q.
• More than half of the students preferred online classes. — True. “Most” ni boshqacha aytgan.

Eslab qoling: False javob uchun matnda aniq zid dalil bo‘lishi kerak. Zid dalilni topa olmasangiz, ehtimol Not Given.

Kichik matn bilan to‘liq tahlil

Quyidagi qisqa matnni o‘qing va savollarga javob bering.

Matn: Urban beekeeping has become popular in several European cities. In Paris, hives were placed on the roof of the opera house in the 1980s, and the honey is still sold in local shops. Supporters say that bees thrive in cities because gardens and parks offer a wide variety of flowers.

1. Beekeeping in cities is only popular in Paris.
2. The honey from the opera house is sold locally.
3. City bees produce more honey than country bees.

Tahlil:

• 1-gap: matn “several European cities” deydi, “only” esa faqat Parijni bildiradi. Bu zid, javob False.
• 2-gap: “honey is still sold in local shops” gapiga mos. Javob True.
• 3-gap: matnda shahar va qishloq asalarilarini solishtirish yo‘q. Javob Not Given.

E’tibor bering: 3-gap aqlga sig‘adigan va “to‘g‘ri bo‘lishi mumkin” ko‘rinadi. Lekin imtihon sizdan fikringizni emas, matn nima deganini so‘raydi.

Eng ko‘p uchraydigan tuzoqlar

1. O‘z bilimingizdan foydalanish

Matn Everest tog‘i haqida bo‘lsa va gap “Everest is the highest mountain on Earth” bo‘lsa, siz buni bilasiz. Lekin matnda yozilmagan bo‘lsa — Not Given. IELTS faqat matndagi ma’lumotni tekshiradi.

2. Qat’iy so‘zlar

all, always, never, only, every, none kabi so‘zlar gapni juda aniq qiladi. Matnda most yoki often bo‘lsa, all / always bilan gap False bo‘lishi mumkin.

• Matn: Many farmers use the new method.
• Gap: All farmers use the new method. — False.

3. Sabab va natijani aralashtirish

Matn: Sales rose after the advertising campaign. Gap: The campaign caused sales to rise. Matn ketma-ketlikni aytadi, sababni tasdiqlamaydi. Odatda bunday gap Not Given bo‘ladi, agar matn “because of” demasa.

4. Bir so‘zga yopishib qolish

Bir xil so‘z uchragani javob to‘g‘ri degani emas. Ma’no hal qiladi.

5. Raqam va vaqtlar

Matn: It was built in 1890. Gap: It was built in the early 20th century. — False. Sana, foiz va miqdorni aniq solishtiring.

Yes / No / Not Given bilan farqi

Ba’zan o‘rniga Yes / No / Not Given savollari uchraydi. Mantiq bir xil, lekin farq bor: True/False/Not Given matndagi faktlar haqida, Yes/No/Not Given esa muallifning fikri haqida. Savol ko‘rsatmasi “Do the following statements agree with the views of the writer?” deb boshlansa, siz yozuvchining qarashini tekshirasiz.

• Yes — yozuvchi shunday fikrda.
• No — yozuvchi buning aksini aytadi.
• Not Given — yozuvchining bu masaladagi fikri noma’lum.

Mashq paytida qaysi turdagi ko‘rsatma kelganini doim o‘qib oling, chunki javob so‘zlari boshqacha yoziladi.

Vaqtni boshqarish

• Reading uchun 60 daqiqa beriladi, 3 ta matn. Taxminan har matnga 20 daqiqa.
• Bitta True/False/Not Given savolga 1-1,5 daqiqadan ortiq vaqt sarflamang.
• Qiyin savolni belgilab keyinga qoldiring va oxirida qayting.
• Javobsiz qoldirmang, taxmin qilish ham mumkin: noto‘g‘ri javob uchun ball ayirilmaydi.

Javob varaqasiga TRUE, FALSE yoki NOT GIVEN ni to‘liq yozing. Qisqartirma yozish xavfsiz emas: qoidani imtihon oldidan tekshiring, eng ishonchli yo‘l esa to‘liq yozishdir. Mashq paytida ham shunga o‘rganing.

Uyda qanday mashq qilish

1. Qisqa matn tanlang (150-200 so‘z) va unga o‘zingiz 6 ta gap yozing: ikkitasi True, ikkitasi False, ikkitasi Not Given.
2. Do‘stingizga yoki o‘zingizga ularni ertaga yechtiring.
3. Har xato javob uchun aniq sababni yozing: sinonim topmadim, o‘z bilimimdan foydalandim, “all” ni sezmadim.
4. Haftada kamida 2 ta to‘liq Reading matnini vaqt bilan yeching.

Boshqa bo‘limlar bo‘yicha tayyorgarlikni ham reja qilsangiz, band score calculator orqali natijangizni taxminan baholay olasiz. Writing va Speaking uchun esa Writing Task 2 savollari va Speaking Part 2 sahifalari bor.

Qisqa tekshiruv ro‘yxati

• Javob faqat matnga asoslanadi.
• True: ma’no bir xil. False: ma’no zid. Not Given: ma’lumot yo‘q.
• Sinonimlarni qidiring, bir xil so‘zga yopishmang.
• all, only, never, always kabi so‘zlarga ehtiyot bo‘ling.
• Sabab va natijani matn aniq bog‘lamasa, Not Given bo‘lishi mumkin.
• Javobni to‘liq yozing.