A1, A2, B1 darajalari nima? Ingliz tili darajalari tushuntirildi

A1, A2, B1, B2, C1 va C2 — bu CEFR (Common European Framework of Reference) tizimidagi til darajalari. A1 eng quyi (boshlovchi), C2 eng yuqori (ona tilida so‘zlashuvchiga yaqin). Ko‘pchilik o‘quvchi kundalik muloqot uchun B1 darajani maqsad qiladi.

Daraja nomi sizga nimani bilishingiz va nimani qila olishingizni aytadi. Quyida har bir daraja oddiy tilda tushuntirilgan, yonida real vaziyatlar va o‘z darajangizni aniqlash yo‘llari berilgan.

Daraja tizimi qisqacha

Daraja	Nomi	Taxminiy ma’no
A1	Beginner	Juda oddiy iboralar
A2	Elementary	Kundalik oddiy vaziyatlar
B1	Intermediate	Mustaqil muloqot, sayohat, ish
B2	Upper-Intermediate	Murakkab mavzularda erkin gapirish
C1	Advanced	Professional va akademik daraja
C2	Proficiency	Deyarli ona tilidagi kabi

Harf — katta guruh: A (boshlang‘ich), B (mustaqil), C (yuqori). Raqam — shu guruhdagi pog‘ona.

A1: boshlovchi

A1 darajada siz juda oddiy, tanish iboralarni tushunasiz va ishlata olasiz. Gapingiz qisqa, sekin va ko‘pincha xato bo‘ladi.

Nima qila olasiz:

• O‘zingizni tanishtirish: My name is Madina. I am from Samarkand. (Ismim Madina. Men Samarqanddanman.)
• Sodda savol berish: Where is the bank? (Bank qayerda?)
• Sonlar, hafta kunlari, ranglarni aytish.
• Menyudan oddiy buyurtma berish: A tea, please. (Bitta choy, iltimos.)

Bu daraja uchun beginner darslari mos. Lug‘at hajmi odatda bir necha yuz so‘z.

A2: elementary

A2 da siz kundalik mavzularda qisqa suhbat qila olasiz: oila, ish, xarid, yo‘nalish so‘rash. Hali ko‘p to‘xtab-to‘xtab gapirasiz, lekin fikringizni yetkazasiz.

Nima qila olasiz:

• Kecha nima qilganingizni aytish: Yesterday I went to the market and bought some fruit. (Kecha bozorga bordim va meva oldim.)
• Rejangizni aytish: I am going to visit my uncle next week. (Kelasi hafta tog‘amnikiga boraman.)
• Oddiy elektron xat yoki SMS yozish.
• Do‘konda narx so‘rash, yo‘l so‘rash.

Bu bosqichda Past Simple va kelasi zamon shakllari asosiy mavzu. Elementary darslari shu darajaga mos.

B1: intermediate

B1 — “mustaqil foydalanuvchi” darajasi. Bu yerga yetganda tanish mavzularda, sayohatda yoki ishda anchagina erkin muloqot qilasiz. Hamma narsani to‘liq tushunmasangiz ham, asosiy fikrni ilg‘aysiz.

Nima qila olasiz:

• Tajriba va orzularingiz haqida gapirish: I have worked as a designer for two years, and I would like to move abroad. (Ikki yildan beri dizayner bo‘lib ishlayman va chet elga ko‘chmoqchiman.)
• Fikringizni sabab bilan aytish: I prefer trains because they are cheaper.
• Sayohatda ko‘pchilik vaziyatni hal qilish.
• Oddiy matnlarni (yangilik, xat) tushunish.

B1 darajaga pre-intermediate va intermediate darslari olib boradi.

B2, C1, C2: yuqori darajalar

• B2: murakkabroq mavzularda bahslashasiz, matn va suhbatni ko‘pincha tushunasiz. Xorijda o‘qish yoki ishlash uchun ko‘p hollarda talab qilinadigan daraja. Taxminan IELTS 5.5-6.5 oralig‘iga yaqin, lekin bu aniq teng emas.
• C1: ravon, tabiiy gapirasiz, akademik va professional vaziyatlarda qiynalmaysiz.
• C2: deyarli hamma narsani yengil tushunasiz va nozik ma’no farqlarini ifodalaysiz.

IELTS band bilan CEFR o‘rtasidagi mosligi taxminiy. Aniq band ballingizni bilish uchun IELTS band score calculator dan foydalaning.

Bir vaziyat, uch daraja

Farqni his qilish uchun bir vaziyatni olaylik: kafedagi suhbat. Uchala daraja uchun javoblar qanday ko‘rinishi mumkin:

Daraja	Misol
A1	Coffee, please. — Qahva, iltimos.
A2	Can I have a small coffee with milk, please? — Sut bilan kichik qahva olsam bo‘ladimi?
B1	I'd like a coffee, but I can't drink too much caffeine. Do you have decaf? — Qahva olmoqchiman, lekin kofeinni ko‘p iste’mol qila olmayman. Kofeinsizi bormi?

Ko‘rib turganingizdek, daraja oshgani sari gap uzayadi, sabab va tafsilot qo‘shiladi, rasmiy-noformal ohang paydo bo‘ladi. Faqat so‘z soni emas, gapni qanday qurishingiz ham o‘zgaradi.

Nega daraja muhim

Darajani bilish uchta narsada yordam beradi:

• To‘g‘ri material tanlash. Juda qiyin matn demotivatsiya qiladi, juda oson matn esa vaqtni behuda sarflaydi.
• Maqsadni belgilash. “Hozir A2, 4 oyda B1” ko‘rinishidagi reja “ingliz tilini o‘rganaman”dan ancha aniq.
• Imtihon va ish talablarini tushunish. Ko‘plab ish e’lonlari va universitetlar talabni CEFR yoki IELTS bilan yozadi.

Shuni ham eslab qo‘ying: bu raqamlar sizni baholash uchun emas, yo‘l ko‘rsatish uchun. A2 da bo‘lish sharmandalik emas, hamma shu bosqichdan o‘tadi.

Darajangizni qanday aniqlash mumkin

Bir necha usul bor. Eng ishonchlisi — ularni birgalikda ishlatish.

1. Onlayn test. Grammatika va lug‘at bo‘yicha test tez natija beradi. Scorify.uz da ro‘yxatdan o‘tgach, birinchi kirishda 15 ta savolli bepul daraja testi darajangizni aniqlaydi (darslar sahifasi).
2. “Qila olaman” ro‘yxati. Yuqoridagi A1, A2, B1 ro‘yxatlariga qarang: qaysi ro‘yxatdagi gaplarni qiynalmay bajara olasiz?
3. O‘z gapingizni yozib oling. “Mening kunim, oilam, ish/o‘qishim” haqida 1 daqiqa gapiring. Agar faqat qisqa jumlalar bo‘lsa — A1-A2; sabab va misollar bilan uzoqroq bo‘lsa — B1 atrofi.
4. O‘qish. Sodda yangilikni o‘qing. 10 so‘zdan ko‘pi noma’lum bo‘lsa, daraja balki past.

Test natijasi sizga qayerdan boshlashni ko‘rsatadi, lekin uni “hukm” deb qabul qilmang. Bir kunlik test sizning bilimingizning bir qismini o‘lchaydi.

Keyingi daraja uchun nimaga e’tibor berish kerak

• A1 dan A2 ga: to be, Present Simple va 500 ga yaqin kundalik so‘zni mustahkamlang. Eng muhim ish — oddiy gaplarni tez va xatosiz tuza olish.
• A2 dan B1 ga: o‘tgan va kelasi zamonlarni erkin ishlating, because, but, so, when kabi bog‘lovchilar bilan uzunroq gap quring, tinglashni ko‘paytiring.
• B1 dan B2 ga: Present Perfect, shart gaplar, passiv va turli mavzudagi lug‘atga o‘ting, fikringizni dalil bilan asoslashni mashq qiling.

Tez-tez beriladigan savollar

A1 dan B1 gacha qancha vaqt ketadi?

Aniq javob yo‘q. Ko‘p narsa kunlik mashq, tinglash va gapirishga bog‘liq. Rasmiy ta’lim manbalarida har daraja uchun yuzlab o‘quv soati tilga olinadi, lekin shaxsiy tezlik farq qiladi. Va’da berib bo‘lmaydi, ammo muntazam mashq ancha yordam beradi.

Bir sohada A2, boshqasida B1 bo‘lishi mumkinmi?

Ha. Ko‘pchilikda o‘qish va tinglash gapirish va yozishdan yuqoriroq bo‘ladi. Bu normal. Zaif ko‘nikmangizga ko‘proq vaqt ajrating.

Daraja qancha vaqtda eskiradi?

Til ishlatilmasa, faol bilim pasayadi. Shuning uchun har 2-3 oyda o‘zingizni qayta tekshirish foydali.

Qisqa xulosa

• A1 — boshlovchi, A2 — elementary, B1 — mustaqil muloqot.
• Daraja nimani qila olishingiz bilan o‘lchanadi, nechta qoida bilishingiz bilan emas.
• Darajani test, “qila olaman” ro‘yxati va gapirib yozib olish orqali aniqlang.
• Har ko‘nikma turli darajada bo‘lishi mumkin.

Qayerdan boshlashni bilmasangiz, avval darajani aniqlab oling. Scorify.uz da 7 kun bepul: darslar o‘zbek tilida, talaffuz audiosi bilan.