Scorify.uz
Beginner · grammatika

Ingliz alifbosi va harflarning o'qilishi

Ingliz alifbosi lotin yozuviga asoslangan, shuning uchun o'zbek o'quvchisi uchun tanish. Lekin harflarning nomi va tovushi o'zbek alifbosidagidan farq qiladi: ingliz tilida 26 harf, 44 ga yaqin tovush bor.

26 harf va ularning nomi

Quyidagi jadvalda har bir harfning nomi (ismi) transkripsiya bilan berilgan. Harfning nomi va u so'zda bergan tovush ko'pincha bir xil bo'lmaydi: masalan, C harfi nomi «si», lekin cat so'zida «k» deb o'qiladi.

HarfNomiMisol
A a/eɪ/apple
B b/biː/book
C c/siː/cat
D d/diː/dog
E e/iː/egg
F f/ef/fish
G g/dʒiː/green
H h/eɪtʃ/house
I i/aɪ/ice
J j/dʒeɪ/juice
K k/keɪ/key
L l/el/lemon
M m/em/milk
N n/en/nose
O o/əʊ/orange
P p/piː/pen
Q q/kjuː/queen
R r/ɑː(r)/red
S s/es/sun
T t/tiː/tea
U u/juː/umbrella
V v/viː/very
W w/ˈdʌbljuː/water
X x/eks/box
Y y/waɪ/yellow
Z z/zed/ yoki /ziː/zoo

Unli va undosh harflar

Ingliz alifbosida 5 ta unli harf bor: A, E, I, O, U. Qolgan 21 tasi undosh. Y harfi so'z o'rtasida va oxirida ko'pincha unli kabi o'qiladi (my, happy).

Muhim farq: o'zbek tilida bitta harf odatda bitta tovush beradi, ingliz tilida esa bitta unli harf bir nechta turlicha o'qilishi mumkin (cat, cake, car, all). Shuning uchun yangi so'zni har doim talaffuzi bilan birga o'rganing.

Harf birikmalari

Ba'zi harflar birga kelganda bitta yangi tovush beradi:

  • sh — /ʃ/: ship, fish («sh»ga o'xshash, o'zbekcha «sh»)
  • ch — /tʃ/: chair, teacher («ch»)
  • th — /θ/ yoki /ð/: think, this (til tishlar orasida; o'zbek tilida bunday tovush yo'q)
  • ph — /f/: phone
  • ng — /ŋ/: sing, long (burun orqali, «n+g» emas)

So'zni harflab aytish (spelling)

Ism yoki familiyani harflab aytish kundalik hayotda ko'p kerak bo'ladi: telefonda, mehmonxonada, aeroportda. Savol: «How do you spell your name?» Javob: «It's A-B-D-U-L-L-A-H.» Qo'sh harf bo'lsa «double L» (LL) deyiladi.

  • How do you spell your surname? — Familiyangizni qanday harflab aytasiz?
  • M-O-R-G-A-N. Double R? No, just one R. — M-O-R-G-A-N. Qo'sh R? Yo'q, bitta R.

O'zbek tilida so'zlashuvchilar uchun tipik xatolar

  • O'zbek tilidagi o', g', sh, ch, ng harflari ingliz alifbosida yo'q: o'zbekcha «o'» (o‘) uchun ingliz tilida alohida harf bo'lmaydi.
  • W harfini «v» deb o'qimang: water /ˈwɔːtə/ so'zida lablar yumaloqlanib «u»ga yaqin tovush chiqadi, very so'zida esa V tishlar lab bilan hosil qilinadi.
  • H harfi ingliz tilida nafas bilan yengil aytiladi (house), o'zbekchadagi «x» kabi qattiq emas.
  • Harf nomini tovush bilan adashtirmang: A nomi «ey», lekin apple da /æ/ ga yaqin ochiq tovush.

Ko'p beriladigan savollar

Ingliz alifbosida nechta harf bor?

26 ta: 5 ta unli (A, E, I, O, U) va 21 ta undosh. Tovushlar esa 44 ga yaqin.

Nega ingliz tilida harf va tovush mos kelmaydi?

Ingliz imlosi tarixan shakllangan va ko'p so'zlar qadimgi talaffuzni saqlagan. Shuning uchun so'zni yodlashda talaffuzi va transkripsiyasini ham ko'rish kerak.

Alifboni qancha vaqtda o'rganish mumkin?

Harflar nomini odatda 1–2 kunda eslab qolasiz. Tovushlarni o'qish ko'nikmasi esa o'nlab so'zni audio bilan takrorlash orqali shakllanadi.

Boshqa qoidalar

Darsga o'tish

Kursda bu mavzu: Alifbo: A–M (Beginner). Barcha darslar: ingliz tili darslari.